
de Volkskrant
25 maart 2017 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden.
Deze week:
De leesvaardigheid van 15-jarigen gaat achteruit.
Het gaat niet best met de leesvaardigheid van onze scholieren. De Stichting Lezen en Schrijven sloeg afgelopen week alarm in het AD: was in 2003 nog 11,5 procent van de 15-jarigen leerlingen laaggeletterd, in 2015 blijkt dat 17,9 procent te zijn. 'Er moet ingegrepen worden', zei stichtingdirecteur Merel Heimens Visser tegen de krant en op het Radio 1 Journaal. De NOS en RTL Nieuws namen het nieuws over. 

Maar klopt het? Zonder laaggeletterdheid te bagatelliseren: de Stichting Lezen en Schrijven heeft natuurlijk wél een belang bij onrust over leesvaardigheid onder scholieren. 

Wanneer we in de cijfers duiken waarop de stichting zich baseert, het zogeheten PISA-onderzoek, blijkt de zaak dan ook ingewikkelder te liggen dan Heimens Visser voorstelt. Het laaggeletterdheidscijfer stijgt niet, maar schommelt enorm. In de PISA-studie van 2006 klom het cijfer naar 15,1 procent, waarna het in 2012 weer tot 13,8 procent daalde. En hoewel de meest recente 17,9 procent van 2015 ineens zorgelijk veel groter lijkt, constateert CITO dat ook dit statistisch gezien gewoon toeval is. 

Naast toeval is er een tweede reden om te denken dat het meevalt, stelt onderwijsonderzoeker Pedro De Bruyckere aan de Arteveldehogeschool in Gent. Voor de laatste PISA-meting moesten de scholieren in alle deelnemende landen voor het éérst een digitale leesvaardigheidstest maken. Die zou wel eens wereldwijd de leesvaardigheidsscores kunnen doen verslechteren, en dus niet alleen die in Nederland. Dat lijkt dan ook het geval te wezen: in de meest recente PISA-grafiek neemt niet alleen de gemiddelde leesscore voor Nederlandse scholieren een kleine duik, maar duikt het wereldwijde gemiddelde mee. 

Waarom spreekt de Stichting Lezen en Schrijven dan toch met zekerheid van een toename in laaggeletterdheid, terwijl mitsen en maren op een genuanceerdere werkelijkheid wijzen? 'Daar ligt onze zorg niet', reageert de woordvoerder. 'Wij hebben ervoor gekozen om de groei te communiceren.'
De stijging in laaggeletterdheid die Stichting Lezen en Schrijven ziet, bestaat niet.




